Rafael Lema presentou o seu novo libro Costa da Morte. Un país de sueños y naufragios o pasado 27 de xaneiro en Muxia, acompañado de Guillermo González, xerente do GAC3, e de Fernando Patricio Cortizo, autor á súa vez de varios libros sobre naufraxios.
O libro fai un repaso á información da que neste momento se dispón sobre os naufraxios da Costa da Morte, entendendo esta como o tramo de costa entre Caión e Fisterra, e aporta datos sobre a historia deste topónimo, que parece bastante recente, xa que está documentado en inglés desde principios do século XX. Esta obra achega datos sobre 44 novos naufraxios, recollendo un total de 454 para a zona estudiada. O libro de 256 páxinas ten máis de 300 imaxes, algunhas delas inéditas, por exemplo as que recollen os debuxos que Antonio Canosa, crego de Ameixenda, fixo nun libro antigo de teatro e que representan os naufraxios de varios barcos na zona xunto coa actividade de raqueiros e carabineiros a mediados do século XIX.
Organizado o libro por tramos de costa, ao final de cada capítulo hai un pequeno ensaio sobre temas relacionados coa Costa da Morte: baleeiros, corsarios, raqueiros, submarinos, e persoeiros relacionados co mar.

O obxectivo do autor é elaborar unha obra de divulgación da historia dos naufraxios da zona, aportar datos novos, precisar outros xa coñecidos e aclarar moitas lendas sobre maltrato aos náufragos, ou a existencia de mafias que causaban o embarrancamento dos barcos, cousas ambas totalmente falsas como se demostra coa existencia de moitas mostras de agradecemento dos paises que perderon navios na zona ás persoas que arriscando a súa vida salvaron a de moitos descoñecidos.

Entrevista a Rafael Lema
A noticia en Anosacosta e Quepasanacosta
(Imaxe tomada de Que pasa na costa)

Galicia y el siglo XVIII. Planos y dibujos de arquitectura y urbanismo (1701-1800) é unha obra imprescindible para os interesados no patrimonio marítimo e fluvial. Dirixido polo profesor Alfredo Vigo Trasancos, un equipo de investigadores traballou durante varios anos para recopilar os datos sobre debuxos e planos en 55 centros, transcribilos e facer un completo catálogo, tanto en papel como nunha base de datos, editado pola Fundación Barrié.

Máis de 1600 planos e debuxos recollen gran parte do construido en Galicia no XVIII. Evidentemente a maioría dos planos son obras construídas ou proxectadas en Santiago, Coruña ou Ferrol, pero tamén hai planos de obras en pequenas vilas.

Unha parte significativa do total dos planos recollidos corresponden a construcións relacionadas co mar e os rios. Hai que destacar os planos do Arsenal de Ferrol, que recollen desde vistas xerais ata pequenos detalles, por exemplo como se construían as portas dos diques de carena (e que poden servir de referencia nunha posible restauración do dique da Cabana, ver máis abaixo). Xunto cos planos do Arsenal hai tamén unha infinidade de planos de instalacións militares de defensa da costa, no entorno de Ferrol, pero tamén nas rías de Camariñas, de Cedeira, en Fisterra, Marín, Moaña, Vigo, etc. Ademais dos planos de uso militar aparecen tamén planos de portos como o de Camariñas, Porto do Son, Ons, ou Pontecesures (cos seus alfolies). Hai tamén pezas singulares, como un plano da zona de Tragove cos muiños de maré, planos das fábricas de enxarcia de Sada, planos dos arsenais dos Correos da Coruña na Palloza, ou unhas vistas de Ribadeo, Baiona e Ferrol encargadas polo Conde de Floridablanca (imaxe de arriba). Respecto dos rios, son abundantes os planos de pontes (Pontenafonso, Ponteareas, etc.) e incluso aparece un plano das pesqueiras do Ulla.

A obra consta de dous volumes: un coas reproduccións dos debuxos; e outro co catálogo dos documentos que inclue a súa transcripción. Tamén inclue a obra dez reproduccións de debuxos a tamaño A2, e unha base de datos nunha chave usb. Dado o tamaño dos planos orixinais en moitos casos non é facil a lectura do plano no libro, pero a consulta da base de datos permite ampliar a vista dos planos así como ver a trancripción completa do texto que acompaña os debuxos.

Algúns destes planos son accesibles en internet a través dos catálogos dos centros nos que se conservan, sobre todo os pertencentes aos grandes centros de arquivo españois, pero outros están en pequenas institucións, co que esta obra facilita a localización e consulta. Sen embargo sería moito máis util se se poidese acceder a ela a traves da Rede, desta forma poderíase actualizar conforme se vaian descubrindo novos documentos (e de seguro van aparecer máis), ou incluso buscar sinerxias coas institucións que custodian os documentos ou con quen queira aportar algo á investigación.

Esta obra representa un enorme esforzo e supon un instrumento importante para quen se adique a investigación do patrimonio marítimo e fluvial. Felicitamos aos autores por este traballo, realmente impresionante, e a Fundación Barrié por facer unha edición de tanta calidade.

(Imaxes tomadas de Galicia y el Siglo XVIII, orixinais en Real Academia Española e Archivo General de Simancas)

O vindeiro venres 27 ás 22:10, domingo 29 ás 15:45 e luns 30 ás 17:30 horas vaise emitir no Canal 33 de «Televisió de Catalunya» unha reportaxe que Josep-Anton Trepat fixo para o programa Thalassa sobre Staffan Mörling.
Esta é a introdución ao programa:

«STAFFAN MÖRLING, EL SUECO DE LA ISLA DE ONS»
Staffan Mörling es un antropólogo sueco que para finalizar sus
estudios, en la década de los años sesenta, decidió hacer un viaje a
la isla de Ons, en Galicia , para estudiar la sociedad isleña y su
relación con las dornas, las embarcaciones propias de los pescadores
de Ons. Allí descubrió un mundo que le apasionó. Se enamoró de Ons y
de una chica de la isla, Josefa Otero, con quien se casaría poco
después. Staffan fue aceptado como un isleño más, como si hubiera
nacido allí. Sus trabajos y libros sobre las dornas y, en general, las
embarcaciones tradicionales gallegas, han abierto un camino que nunca
antes nadie había hecho tan a fondo. Y es lo que ha espoleado a la
sociedad gallega a recuperar sus embarcaciones tradicionales.

Normalmente o programa pode verse en directo en http://www.tv3.cat/3alacarta/#/directes/33 e unha vez emitido en http://www.thalassa.cat

Inaugurouse recentemente en Portonovo a Casa Mariñeira Don Fernando. Este espazo, unha casa do século XIX, vai ser un pequeno museo da vila, un punto de información turística, e un aula de formación. Para encher de contidos a Casa os Amigos da Dorna de Portonovo cederon temporalmente a dorna Bicoca para exposición, e un veciño cedeu unha pequena motora para expoñer no exterior. Xunto a estes barcos hai fotografías antigas, unha colección de cunchas, e material relacionado co traballo no mar.
A noticia en CanalRiasBaixas.com, Faro de Vigo

A Asociación Galega de Barcos Clásicos e de Época, Agabace, acaba de facer público no seu sitio web o seu calendario de actividades para o ano 2012 onde hai neste momento 18 eventos previstos.

No seu web hai tamén información sobre barcos clásicos galegos, neste momento sobre as dornas nai e a dorna Sara, pero que se vai ir completando con información doutros barcos.

Están disponibles na rede os tres primeiros números da revista A Tenencia, editada pola Agrupación Instrutiva de Caamouco e dirixida por Ernesto López Naveiras. Desta revista presentouse recentemente o número 4.
A Agrupación Instrutiva de Caamouco é unha institución con sede en Caamoco (Redes) e creada en 1911 na Habana por emigrantes desa parroquia, co obxectivo de darlle aos seus veciños a posibilidade de ter unha educación de calidade. 100 anos despois a Agrupación sigue viva, e edita unha revista que a pesar de ser pouco coñecida ten unha calidade extraordinaria.
Nos números que acaban de poñer a disposición de todos na rede hai material de interese, por exemplo a imaxe de arriba que recolle un plano dunha lancha das Rías Altas, ademais de información da relación dos naturais de Redes co mar, tanto en Galicia como na Habana, na que estaban presentes na flota de viveiros que se adicaban a pesca da cherna no Yucatán.

Os vindeiros 26 e 27 de xaneiro van ter lugar no Museo Marítimo de Santander as IV Jornadas de la Asociación de Museos y Centros de Patrimonio Cultural Marítimo de España, que van estar centradas no tema Xestión das embarcacións históricas.
A casuística das embarcacións nos museos, xa sexan como barcos a flote, xa sexan como parte das exposicións, é moi variada e presenta múltiples aspectos que serán estudiados nos diferentes paneis que recolle o programa das xornadas.
Hai que destacar a presenza de Francisco Ramos, Subdirector General de Seguridad Marítima y Contaminación da Dirección General de la Marina Mercante, que falará da perspectiva que ten a DGMM sobre os barcos históricos. Estas xornadas son abertas ao público, pero o aforo é limitado polo que a data límite para inscribirse é o 23 de xaneiro.

Están disponibles en Documare os videos das intervencións dos ponentes do seminario Silencis i absències en els processos de patrimonialització de la cultura marítima.
Todas elas son interesantes e paga a pena velas, pero queremos destacar a de Dionisio Pereira, Antagonismo y memorias cruzadas en la pesca: el caso gallego, que fai un repaso a pouca presenza do conflicto entre grupos e clases na memoria dos últimos 80 anos da pesca en Galicia.

E tamén queremos destacar a ponencia de Juan Antonio Apraiz (Koiote), La patrimonialización efectista de la cultura marítima, que seguro animará a discusión sobre o papel do patrimonio marítimo na actualidade.

En Caión acaba de inaugurarse o Arquivo da Pesca, un proxecto de recuperación e conservación da cultura mariñeira da vila promovido pola Confraría de Pescadores de Caión e dirixido por Marcos Amado. O proxecto inclue a rehabilitación do local, a organización e posta en valor do fondo documental da Confraría, e a creación dunha exposición sobre o sector pesqueiro de Caión.

Nace pois un recurso máis para o coñecemento da nosa cultura marítima, que vai axudar a que se valore o oficio do mariñeiro e a súa importancia no desenvolvemento pasado e futuro da localidade. Para quen non o saiba, Caión foi porto baleeiro nos séculos XVI e XVII (na exposición pode verse unha vértebra de balea do XVI atopada no muro dunha casa), e chegou a ter 17 tarrafas do cerco, ainda que hoxe predominan as pequenas embarcacións dos percebeiros.

A Noticia en Chiri.es