Valentín Paz Andrade é o homenaxeado este ano no día das letras galegas. Hai moitas fontes de información sobre o súa figura, sobre o seu traballo e sobre o seu legado. Nós desde aquí queremos lembrar que foi un home de mar, non dos que andan embarcados, pero si dos que desde moi cedo tivo o mar no centro da súa vida.

Era avogado e xornalista, e foi o seu traballo de avogado o que o levou a ter contacto co mar nos anos 20 e logo xa nunca deixou de telo. Como mostra da importancia que o mar tivo na súa vida e da que a súa vida tivo no mar basta decir que foi desde 1942 ata a súa morte en 1987 o director de Industrias Pesqueras, posiblemente a revista decana da prensa profesional da pesca no mundo actualmente, e que foi unha das persoas que axudou a levar adiante o proxecto de Pescanova, entre outras moitas actividades relacionadas coa pesca.

A continuación transcribimos uns fragmentos do libro Valentín Paz Andrade, a memoria do século XX de Tucho calvo, unha conversa/autobiografía do autor con Paz Andrade. Recomendamos a lectura deste libro para coñecer de primeira man un dos testigos do século XX en Galicia e no mundo.

-¿ Como foi que se produciu o seu achego profesional ao mundo do mar e da Pesca?

-No decenio dos vinte, a que fora Vila de Bouzas chegara a ser porto de base da primeira frota de parellas de España. O vello ancoradoiro dos faluchos, que no fin do século pasara da vela ao vapor, comezaba unha terceira etapa: a da propulsión Diesel nos barcos. A sombra da industria matriz, tambén a naval, primeiro en madeira e despois en aceiro, entraba en fase de crecemento. Ao mesmo tempo madurecera o proceso de promoción social, polo que mariñeiros ou patróns de pesca se converteran en armadores de buques.
Os armadores viñan corporativamente vinculados nunha sociedade nomeada «La Marítima». No seu seo tratábanse non somente problemas do mar, da frota e do peixe. Tambén se abordaban os asuntos de réxime local, como a obra dun novo camposanto ou a organización das festas do Cristo dos Aflixidos. As deliberacións dos patrucios do mar todas se facían en galego.

Nunha das súas xuntas acordaran contratar os oficios dun avogado para asesorar a sociedade. E foi Víctor Montenegro Feixóo, entón presidente, a persoa que me procurou para me confiar o cargo.
Aquela relación comezou o 1.° de abril de 1927 e durou até que a sociedade foi absorbida polo sindicalismo franquista.

.....

-Imaxino que da prevalencia que outorgou como togado ao sector pesqueiro derivarían outras implicacións ligadas ao mar.
-Non esqueza que, de primeiras, fun xornalista. Sempre fixen simultáneas, e até concomitantes, a pluma e a toga. Cando fun descubrindo que o mar é outro mundo, aínda con maior fascinio que a terra para a sede de coñecemento humana, non puden furtarme ao novo poder de atracción. Maiormente, sendo a miña terra unha Illa inacabada, montada aos peitos do Atlántico. O canal magno da civilización occidental.

-Mais coa predisposición non abonda. ¿ Que feito ou feitos obraron concretamente ata o converter nun especialista na materia?
-No mesmo mes da miña incorporación como letrado ao grupo social dos armadores de Bouzas, José Barreras Massó, presidente dunha tambén disolvida «Asociación General de Industrias Pesqueras y sus Derivadas», lanzou en Vigo a primeira revista técnica do sector. Teño para min que influíu na súa iniciativa o feito de que, un ano antes, René Moreaux lanzara en París: «La Péche Maritime». Esta e «Industrias Pesqueras» son, da súa especialidade, as máis antigas de Europa, e penso que tambén do mundo.

.....

-¿E sería daqueles contactos que sairía o seu vínculo ao novo proxecto?
-Na alta primavera do 1960. Certa mañá, José Fernández López algunha cousa tiña a me falar. Cando entrei para saudalo e nos sentamos a falar, mentres Álvaro entraba e saía desde o escritorio contiguo, o xefe destapouse comigo en palabras que máis ou menos viñan dicir: «Vexo pola revista que estás loitando, sen que ninguén te escoite, para que a frota pesqueira se tecnifique e modernice. Estou disposto, con algúns amigos e consocios, a fundar en Vigo unha empresa armadora, diferente das que hai. Que arme buques de maior porte, que os buques conxelen a bordo a totalidade das capturas. E non para seguir pescando no Grande Sole ou na costa do Senegal, senón nos caladoiros pouco ou nada explotados da meseta continental arxentina». A idea, de entrada, semellaba audaz, mais ben concibida. Mostreime disposto a participar na execución e fiquei integrado no equipo fundacional. Nin o consultei coa costela nin coa almofada.

.....

(Imaxe tomada de Legado Valentín Paz Andrade)

O vindeiro 17 de maio como sucede xa desde hai moitos anos a Escola de Navegación Tradicional da ACD Dorna inicia a súa tempada de navegacións. E como outros anos aproveitase ese día para botar os novos barcos da ENT. Este ano serán tres os barcos que pasarán a formar parte da flota: o galeón Rei do mar, o racú O Republicano, e o bote de Ribadeo Unicornio.

O Rei do mar, do que xa temos falado, é un galéon recuperado que aparella dous paus con velas de relinga, algo que había cen anos que non se vía na Arousa. O Republicano é un pequeno racú recuperado en Caldebarcos, e o Unicornio é un bote de Ribadeo aparellado con cangrexa, e que podía verse habitualmente varado na praia de Santomé.

O programa da festa ademais da navegación inclue actuacións musicais e a presentación de Íria, a nova novela de Anxo Angueira, na que tamén participará Dionísio Pereira. Íria é o nome do galéon que na novela convértese nun dos protagonistas da historia que transcurre nos anos 60 do pasado século.

O día 16 de maio ás 19,30 presentarase na libraría Cronopios de Pontevedra (r. Frai Xoán de Navarrete nº5) o libro “Berros no roncar das ondas”, con fotografías de Xacobe Meléndrez Fassbender, poemas de Bernardino Graña e limiar de Xurxo Souto.

O libro forma parte dun proxecto artístico que ten unha parte de exposición na rua, de 16 lonas de 180 x 120 cm, que xa estivo en Carril con motivo do X Encontro de Embarcacións Tradicionais de Galicia, e Rianxo, e que do 16 ao 30 de maio estará en Pontevedra, continuando despois o seu percorrido polas rúas de outras vilas galegas.
Ademáis, o 18 de maio ás 22,45h realizarase unha proxección baseada nese traballo no C.G.A.C no especetáculo de música contemporánea «A inspiración da luz» de Vertixe Sonora Ensemble.

No web de Desmarque pódese ver unha colección de fotos da Volta, entre elas a de arriba, que recolle o bote xeiteiro Os Galos, o máis bonito por votación popular. A dorna Manuela, de 1916, foi a participante máis antiga, e a Briosa de Vila do Conde o barco que veu de máis lonxe.
E no blog de Benito Juncal tamén hai unhas moi boas fotografías do evento.

O Faro de Vigo e Diario de Pontevedra e La Voz de Galicia recollen o éxito da I Volta a Tambo. En Ponte.tv pódese ver un pequeno video sobre a Volta.

O Faro de Vigo recolle a nova de que se vai filmar unha película co argumento baseado na vida dunha familia relacionada coa salazón e o paso á conserva nas costas galegas.

O ABC e La Opinión de Coruña dan conta da Xornda deste vindeiro sábado en Cambados sobre os Retos e oportunidades que supón a Estratexia Marítima para o Arco Atlántico.

O vindeiro sábado, 12 de maio, vai ter lugar en Cambados a Xornada técnica Retos e oportunidades para as embarcacións patrimoniais no cadro da Estratexia Marítima para o Arco Atlántico 2014-20, organizada pola FGCMF, coa colaboración e patrocinio da Consellería do Medio Rural e do Mar e no marco das accións do proxecto Nautismo Espazo Atlántico (NEA2). O obxectivo da xornada é ofrecer unha visión actual sobre a situación da náutica tradicional en Galicia e dos retos e oportunidades que a nova Estratexia Marítima no Arco Atlántico 2014-2020 pode ofrecer.

A Comisión Europea plantexou na comunicación Fomento dunha estratexia marítima para o Oceáno Atlántico a necesidade de coordinar os esforzos que se fagan na zona atlántica de UE para xestionar e mellorar a situación da xente que vive nas zonas costeiras. Esta Estratexia non só vai condicionar a cantidade e a forma de emprego dos fondos europeos destinados á zona, senón que tamén pode influir na nova lexislación que elabore a UE.

O venres, 4 de maio de 2012, terá lugar na sede do CEIDA, no Castelo de Santa Cruz en Oleiros, a inauguración da exposición Moito Mar, do artista Carlos Botana. Participarán no evento o pintor Nando Lestón e o poeta François Devo. A mostra permanecerá na Sala de Exposicións do CEIDA ata o 30 de xuño, e o horario de visitas é de luns a venres, de 10 a 14 e de 16 a 19 h., e sábados de 10 a 14 h.

En palabras do artista: "Imos ver moita auga salgada, moito vento mareiro, fondos mariños, peixes, luras, percebeiros furtivos e legais, pescadores, gusanos mariños, o lixo do fondo do mar, chapapote…"

Comunícannos que os interesados en participar na I Volta a Tambo para Embarcacións Tradicionais, Barcos Clásicos e de Época ainda teñen ata o día 2 de maio para inscribirse. Neste momento hai xa 20 embarcacións inscritas e a previsión do Windguru neste momento para o sábado é de ventos do sur duns 8 nudos, pouco mar de fondo e nubosidade parcial alta e media.

Para inscribirse hai que preencher a folla de inscrición onde xa se indica como facer os trámites necesarios.

Este é un dos traballos da extinta Rede Dinamización da Sociedade da Información.

O vindeiro día 5 de maio vai ter lugar a I Volta a Tambo, organizada polo Club de Mar de Aguete, a Asociación de Pescadores Chirleu e o Grupo Cultural Ronsel, coa colaboración de Agabace e outras entidades. Pola mañán haberá a partir das 11:00 h exposición dos barcos na explanada e nos pantaláns de Aguete, e ás 12:30 h unha conferencia de Víctor Fernández, presidente da FGCMF, sobre o tema "O patrimonio fluvial e marítimo de Galicia ¿Porqué conservalo?".
A saída da Volta a Tambo será ás 15:30, tendo que deixar a illa por babor e regresar a Aguete antes das 19:30, hora tope de amarre. A entrega de premios será ás 20:00 h no Real Club de Aguete.

Máis información e programa no web de Agabace.